اینستاگرام کالج مدیریت را دنبال کنید
/ در مدیریت / توسط

ساختار ادهوکراسی

زمان مطالعه: ۵ دقیقه

ساختار ادهوکراسی ، ادهوکراسی نوعی از سازمان است که در نقطه مقابل بورکراسی قرار دارد . این واژه برای اولین بار در سالهای ۱۹۷۰ توسط آلوین تافلر بکار برده شد و از آن زمان به بعد در اغلب تئوری های مدیریت سازمان  مورد استفاده قرار می گرفته است که بعدها توسط محققین دیگری مانند هنری مینتزبرگ توسعه بیشتری یافت.

از نظر هنری مینتزبرگ، ادهوکراسی یک شکل سازمانی پویا و پیچیده است که با بوروکراسی متفاوت است. آلوین تافلر و مینتزبرگ معتقدند که بوروکراسی ساختار سازمانهای گذشته بوده و ادهوکراسی ساختار سازمانهای آینده است. زمانی که ادهوکراسی به خوبی اجرا شود، برای حل مساله و ایجاد خلاقیت بسیار مناسب است و در یک محیط متلاطم موفق می شود.

یک نوع ساختار به گونه ای است که در آن رأس و بالای هرم وجود ندارد و بر آن تأکید نمی شود. بنابراین سطوح میانی و کف سازمان تنگاتنگ به یکدیگر متصل هستند. این ساختار در زمان و مکانی که کارکنان برای انجام یک پروژه یا فرصت هایی پراکنده نیاز به همکاری با هم دارند طراحی می شود و پس از انجام کار یا پروژه، مجددا از یکدیگر جدا می شوند.

ادهوکراسی چیست؟ -ساختار ادهوکراسی

واژه ادهوکراسی از واژه های یونانی ad hoc به معنی “برای هدف معین” و پسوند -cracy به معنی “حکومت” گرفته شده است. رابرت واترمن ادهوکراسی را بدین گونه تعریف می کند: هر ساختاری از سازمان که خطوط بوروکراسی موجود را برای بهره برداری از فرصتها، حل مسایل و دستیابی به نتایج قطع می کند.

ویژگی های یک ادهوکراسی

۱) ساختار بسیار پویا؛
۲) رفتار رسمی اندک؛
۳) تخصصی شدن شغل ها بر اساس آموزشهای رسمی؛
۴) گرایش به گروه بندی متخصصین در واحدهای وظیفه ای تا بتوان آنها را در تیم های پروژه ای کوچک و بر اساس بازار به کار گرفت؛
۵) تکیه به ابزارهای ارتباطی برای تشویق تنظیمات دوطرفه درون و بین گروه ها؛
۶) استاندارد گذاری پایین برای رویه های سازمانی؛
۷) عدم معین بودن شغل؛
۸) تمرکز زدایی انتخابی؛
۹) سازمان کار بر اساس تیم های تخصصی است؛
۱۰) هزینه بالای ارتباطات (که البته در دنیای فناوری اطلاعات به شدت کاهش یافته است)؛
۱۱) فرهنگ سازمان بر اساس کارهای غیربوروکراتیک؛
۱۲) عدم تمرکز در اختیارات؛
۱۳) مسئولیت‌بخشی اقتضائی؛
۱۴) قوانین و ضوابط محدود.

ساختار ادهوکراسی

ساختار ادهوکراسی – کالج مدیریت

 

نقاط ضعف ساخت ادهوکراسی: -ساختار ادهوکراسی

۱-تعارض یکی از نتایج طبیعی آن است.
۲_مرزبندی مشخصی بین فرا دست و زیر دست وجود ندارد و در مورد مسئولیت ها و اختیارات افراد ابهام فراوان وجود دارد.
۳-حدود و ثغور واحد ها دقیقا مشخص نیست و از فعالیت های استاندارد شده در سازمان اثری نیست.
۴-برای اعضا تنش های روانی و فشارهای عصبی ایجاد می کند چون برای کارکنان از جهت روانی مشکل است که به طور مداوم در شرایط موقت به سر برند و مسئولیت های معین و مشخص نداشته باشند.
۵-در برخی شرایط بازدهی کمتر از معایب آن است.

عواملی که در کاربرد این ساخت مؤثر است:

۱-استراتژی سازمان: ادهوکراسی با استراتژی های سازمانی که تنوع، تغییر و مخاطره را فرا راه خود نهاده اند تجانس داشته و استراتژی های مذکور نیاز به ساختی انعطاف پذیر دارند و این انعطاف در ساخت سازمانی ادهوکراسی موجود است.
۲-تکنولوژی: هرگاه تکنولوژی سازمانی روتین و روزمره نبوده و باید با تنوع و تغییرات موجود در استراتژی های سازمان تطبیق یابد ساختار ادهوکراسی قابل استفاده است.
۳-محیط: هرگاه محیط سازمان پویا و پیچیده باشد ساخت ادهوکراسی می تواند مفید باشدچون محیط پویا کار خلاق و ابتکاری را از سازمان می طلبد و در چنین شرایطی ادهوکراسی بهترین طرح سازمانی به شمار خواهد آمد.
۴-دوره های مختلف سازمانی: ادهوکراسی در سازمان هایی که سال های آغاز کار را می گذرانند ساختار مفیدی است چون در این دوره سازمان نیاز به انعطاف پذیری فراوان دارد.
ساختار سازمانی، راه یا شیوه‌ای است که به‌وسیله آن فعالیت‌های سازمانی تقسیم، سازمان‌دهی و هماهنگ می‌شوند. سازمان‌ها بر مبنای ساختارهای مختلف (بروکراسی ساده، پیچیده، حرفه‌ای و ساختار ادهوکراتیک) مدیریت می‌شوند.
وبر را می‌توان بنیان‌گذار مطالعات سیستماتیک در باب بوروکراسی دانست ماکس وبر مدل ایده‌آل بوروکراسی خود را بر اساس پرداختن به نوعی سازمان که دارای اقتدار قانونی منطقی و به صورت سلسله مراتبی است ایجاد کرد. مدل ایده‌آل وبر به ویژه پس از جنگ جهانی دوم، مبنای تحقیق و کاوش علمی شد. وبر با ارائه مدل ایده‌آل بوروکراسی، اساساً نمی‌خواست پدیده‌ای خوب یا بد را پیشنهاد کند، بلکه در نظر داشت الگو و مقرراتی برای بررسی سازمان‌های بزرگ ایجاد کند.
کارل مارکس به راین باور است که بوروکراسی به‌عنوان پلی است که بین دولت و جامعه واسطه می‌شود؛ وظیفه بوروکراسی حفظ وضع موجود و امتیازات گروه خاص است. در مقابل هنری مینتز برگ که از صاحب‌نظران رشته‌ی مدیریت می‌باشد و همچنین آلوین تافلر معتقد هستند که بروکراسی ساختار سازمان‌های گذشته بوده و ادهوکراسی ساختار سازمان‌های امروزی می‌باشد.

جمع بندی

شرکت‌های بزرگ، بوسیله ایجاد ادهوکراسی‌ها (درون‌بوروکراسی‌ها) می‌توانند خلاقیت و نوآوری را ترغیب کرده و زمان بهبود محصول را کاهش دهند و کارکنان توفیق‌طلب (که ممکن است کار را ترک کرده و برای شرکت‌های دیگر کار کنند یا خود اقدام به تأسیس یک شرکت کوچک کنند) را حفظ کنند. معمولا سازمان ها در اجرای استراتژی‌های با ریسک بالا، مواقع تغییرات مهم و اساسی (اجرای راهبرد)، تنوع یا جایی که فناوری غیر تکراری و محیط پیچیده و پویا است، همچنین در مرحله شکل‌گیری سازمان، از ساختارهای ادهوکراتیک استفاده می‌کنند.
ادهوکراسی‌ها عالی‌ترین وسیله [ساختاری و سازمانی] برای واکنش نسبت به تغییرات، تسهیل در نوآوری، [ایجاد] هماهنگی بین متخصصان گوناگون هستند، ولی تعارضات درونی ایجاد می کنند و نسبت به بوروکراسی ها از کارآیی کمتری برخوردارند. علی‌رغم توجه خاص به ادهوکراسی ها در سالهای اخیر، این ساختار همچنان به عنوان ساختار غیر معمول باقی مانده است. ادهوکراسی در تعداد اندکی از صنایع، به عنوان یک شکل ساختاری متداول است. وقتی هم مورد استفاده قرار می گیرد، به عنوان طرح ساختاری جانبی در کنار بوروکراسی بکار می رود. ادهوکراسی قدرتمندترین ابزار برای ایجاد تحول موثر محسوب می‌شود.

ادمین

حدود 6 سالی هست که در زمینه آموزش رشته مدیریت به صورت تخصصی فعالیت می کند و علاقه زیادی به کسب تجربه در زمینه بازاریابی اینترنتی و تجارت الکترونیک دارد، یک کارآفرین خستگی ناپذیر است و با انرژی حیرت انگیزی تمام قسمت های کالج مدیریت را توسعه می دهد، به سبک حرفه ای و انحصاری خود زندگی می کند و خط فکری خاصی را همیشه دنبال می کند، او رفتار هایی کاملا متفاوت نسبت به سایر مدیرانی که تا به حال دیده اید دارد...

نوشته های مشابه

ساختار یادگیرنده

ساختار یادگیرنده ، سازمان‌ یادگیرنده فقط مدرن‌ترین و رایج‌ترین گرایش مدیریتی نیست، این سازمان‌‌ها می‌توانند محیط‌های کاری‌ای ایجاد کنند که…

انواع اختیارات سازمان

اختیار چیست؟ -انواع اختیارات سازمان انواع اختیارات سازمان ، اختیار به زبان ساده به معنای حق انجام کار یا گرفتن تصمیمی است اختیار نوعی نفوذ یا حق انجام کار، هدایت یا هم آهنگ‌سازی اقدامات دیگران، و استفاده از آزادی عمل شغلی – نه آزادی عمل خود شخص می‌باشد تفویض اختیار موجب می‌شود که تصمیمات از سوی کسانی که با…