اینستاگرام کالج مدیریت را دنبال کنید
/ در مدیریت / توسط

نوآوری اجتماعی

زمان مطالعه: ۵ دقیقه

نوآوری اجتماعی چیست؟

نوآوری اجتماعی ، نوآوری هایی هستند که هم از نظر هدف و مقصود و هم از نظر ابزارهای رسیدن به آن اهداف،اجتماعی هستند. و به طور خاص‌تر نوآوری اجتماعی ایده­ های جدیدی (شامل محصولات، خدمات، مدل­ها) هستند که هم نیازهای اجتماعی را بسیار مؤثرتر و کارآمدتر از جایگزین­ هایشان برآورده می­ کنند و روابط یا مشارکت‌های اجتماعی جدیدی را نیز به وجود می­ آورند.

هدف “نوآوری اجتماعی” چیست؟

«نوآوری اجتماعی» را می‌توان یک پدیده اجتماعی دانست. در نتیجه اهداف آن نیز مختص جامعه است. از طریق نوآوری اجتماعی افراد و جامعه خلاقیت خود را بروز و نیازهای خود را بیان می‌دارند. تحقق آرمان‌های متعالی بشر نظیر رفاه و «توسعه اجتماعی» از طریق پاسخ کارآمد،موثر،منصفانه و ماندگار به نیازهای موجود و نیازهای آتی شناسایی نشده هدفی است که نوآوری اجتماعی به دنبال آن است.

در نهایت می‌توان گفت، نوآوری اجتماعی ظرفیت جامعه را به وسیله توانمندسازی و استفاده بهتر از دارایی‌ها و منابع افزایش می‌دهد. به وسیله نوآوری‌های اجتماعی،روابط و مناسبات جدیدی بین افراد و گروه‌های یک جامعه ایجاد می‌شود. به دلیل جایگاه سیال نوآوری‌‌های اجتماعی میان بخش‌های سه گانه عمومی، خصوصی و مدنی؛ می‌تواند با بهره‌گیری از ظرفیت بخش‌های مذکور به راه حل‌های جدیدی دست پیدا کند.

مفهوم “نوآوری اجتماعی”

برای آشنایی با مفهوم نوآوری اجتماعی نخست باید بدانیم که نوآوری در این مفهوم به چه معناست. واژه نوآوری به پدیده‌های گفته می‌شود که وقوع آن‌ها تفاوت‌های کیفی قابل ملاحظه‌ای را ایجاد کند. نوآوری به‌طور خلاصه و در یک جمله، یافتن راه‌کارهای جدید برای رفع نیازها است.

به طور خاص‌تر نوآوری اجتماعی ایده‌های جدیدی(شامل محصولات، خدمات، فرآیندها)هستند که نیازهای اجتماعی را بسیار مؤثر و کارآمدتر از دیگر روش‌ها برآورده می‌کنند و نهایت منجر به بهبود کمی و کیفی زندگی بشر می‌شود. نوآوری اجتماعی نشان می‌دهد که مردم همیشه سعی در پیدا کردن راه‌حل‌های جدید برای رفع نیازهای اجتماعی خود دارند. از این رو بخشی از جذابیت نوآوری اجتماعی، این واقعیت است که می‌تواند به عنوان چتری برای حل و فصل چالش‌های اجتماعی به شیوه خلاقانه و مثبت باشد.

با این حال مفهوم نوآوری اجتماعی از منظر برخی صاحب نظران بسیار وسیع و گسترده است. به بیانی دیگر مفهوم‌های رایج و اهداف و کارگردهای «نوآوری‌های اجتماعی» با توجه به تفاوت‌های زبانی و شرایط و مقتضیات مختلف اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی بسیار پراکنده و گسترده هستند.

 

نوآوری اجتماعی

نوآوری اجتماعی – کالج مدیریت

چرخه نوآوری اجتماعی

۱) انگیزه‌­ها، الهامات و تشخیص­‌ها

این مرحله شامل تشخیص مسئله و پیکر­بندی سؤال به شکلی می­‌شود که نه فقط به علائم مسئله، بلکه به ریشه‌های آن پرداخته می‌شود. پیکر­بندی پرسش، نصف راه پیدا کردن پاسخ درست برای پرسش است. این یعنی فراتر رفتن از علائم به­ منظور تشخیص علل یک مسئله­‌ی خاص. در این مرحله تمام عواملی را که نیاز به نوآوری را برجسته می­‌سازند در نظر می­‌گیریم؛ مثل بحران اقتصادی، کاهش بودجه‌ی عمومی و هم­چنین الهاماتی که جرقه­‌ی آن را می‌زنند، از تصور خلاق گرفته تا شواهد جدید.

۲) پیشنهادات و ایده­‌ها

 این مرحله شامل روش‌های صوری، مثل شیوه­‌های طراحی یا خلاقیت جهت گسترش دادن فهرست گزینه­‌های موجود است. بسیاری از این روش­‌ها به استخراج بینش‌­ها و تجارب مختلف از طیف وسیعی از منابع کمک می­‌کنند.

۳) ساخت نمونه‌ی اولیه و آزمایشی

 در این مرحله ایده­‌ها در عمل مورد آزمایش قرار می‌گیرند. که این کار می‌تواند صرفاً از طریق امتحان کردن آن‌ها، یا آزمایش­‌های مختلف، ساخت نمونه­‌های اولیه و رسمی‌­تر و سنجش­‌های کنترل­ شده­‌ی تصادفی انجام شود. فرآیند اصلاح و آزمودن ایده‌­ها از اهمیت ویژه­‌ای در اقتصاد اجتماعی برخوردار است چون ازطریق تکرار، و آزمون و خطاست که ائتلاف­‌ها قدرت می­‌گیرند و اختلافات حل می­‌شوند. به ­علاوه، ازطریق این فرآیندهاست که بر سر مقیاس‌های موفقیت به توافق می‌­رسند.

۴) حفظ و نگهداری

 این مربوط به زمانی است که ایده تبدیل به یک کار روزمره و روتین می­‌شود. این مرحله شامل بهبود ایده‌­ها (و اغلب افزودن بر کارایی آن‌ها)، و شناسایی جریان­‌های درآمدی به­ منظور تضمین ثبات مالی شرکت، کسب و کار، تشکیلات اجتماعی یا خیریه در درازمدت می­‌شود.

۵) توسعه و ترویج

 در این مرحله راهبردهای مختلفی برای رشد و ترویج یک نوآوری از رشد سازمانی گرفته، تا صدور مجوز و دادن امتیاز به اتحادیه‌ها و انتشار آزاد وجود دارد.

اغلب این فرآیند scaling (رشد و توسعه) نامیده می‌شود، در برخی موارد این واژه درست است، زیرا که نوآوری در یک سازمان تعمیم پیدا می‌کند یا خود سازمان توسعه می‌یابد. اما scaling مفهومی مربوط به عصر تولید انبوه است، و نوآوری‌ها به بسیاری از اشکال دیگر در اقتصاد اجتماعی، یا ازطریق الهام ‌بخشی و تقلید، یا ازطریق ارائه‌ی پشتیبانی و فوت و فن‌ها از سوی یک شخص به شخص دیگر به شکلی بنیانی‌تر و سازگارتر رخ می‌دهند.

۶) تغییر نظام‌مند

 تغییر نظام‌مند هدف نهایی نوآوری اجتماعی است و غالباً دخالت عناصر بسیاری را از جمله: جنبش‌های اجتماعی، مدل‌های کسب‌ و کار، قوانین و مقررات، داده‌ها و زیرساخت‌ها و همچنین راه‌های کاملاً تازه‌ی اندیشه و عمل را می‌طلبد. به‌طورکلی تغییر نظام‌مند شامل چارچوب‌ها یا سازه‌های جدیدی می‌شود که از چندین نوآوری کوچک‌تر تشکیل شده‌اند.

انواع نوآوری اجتماعی

نوآوری در کالا

به عنوان مثال محصولی به نام «محافظ زندگی»،بطری است که تمام ویروس‌ها و باکتری‌های آب آلوده را فیلتر می‌کند و آن را تبدیل به آب سالم می‌نماید. این نوآوری از این جهت اجتماعی است که در جهت کاهش بیماری‌های افرادی تولید شده است که به آب سالم دسترسی ندارند.

نوآوری در خدمات

به عنوان مثالی دیگر«گرامین بانک» ، بانکی که توسط محمدیونس، اقتصاددان بنگلادشی و برنده نوبل صلح تاسیس شد و گسترش پیدا کرد. محمد یونس پس از درک این‌که بانک‌ها و موسسات مالی به علت نداشتن تضامین رسمی، از خدمت دادن به اقشار بسیار ضعیف معذور هستند، نوع جدیدی از ضمانت‌نامه (تضمین اجتماعی) را برای وام دادن به فقرا توسعه می‌دهد. هدف از توسعه این خدمت، رفع مشکلات تامین مالی برای فقرا است و بنابراین، بانک گرامین هم یک نوآوری اجتماعی است. این نوآوری به این علت که راهکاری جدید از جنس خدمات (خدمات مالی) ارائه کرده است، در قسمت نوآوری خدمات قرار می‌گیرد.

نوآوری در فرآیندها

اما در گروه سوم از نوآوری، یعنی نوآوری در فرآیند (فرآیند تامین، تولید، توزیع، بازاریابی و…) نیز می‌توان ردپای نوآوری‌های اجتماعی را دنبال کرد. برای مثال نوآوری‌ اجتماعی«تجارت منصفانه»Fair Trade  روشی جالب توجه در تامین مواد اولیه است. به علت این‌که این کشاورزان در مقایسه با غول‌های صنعت غذایی قدرت کمی‌دارند، مجبور می‌شوند محصولات خود را با نرخ نازل به آنها بفروشند.

ادمین

حدود 6 سالی هست که در زمینه آموزش رشته مدیریت به صورت تخصصی فعالیت می کند و علاقه زیادی به کسب تجربه در زمینه بازاریابی اینترنتی و تجارت الکترونیک دارد، یک کارآفرین خستگی ناپذیر است و با انرژی حیرت انگیزی تمام قسمت های کالج مدیریت را توسعه می دهد، به سبک حرفه ای و انحصاری خود زندگی می کند و خط فکری خاصی را همیشه دنبال می کند، او رفتار هایی کاملا متفاوت نسبت به سایر مدیرانی که تا به حال دیده اید دارد...

نوشته های مشابه

شبکه سازی

شبکه سازی چیست؟ شبکه سازی ، به هنر ساخت روابط موثر و سازنده، شبکه سازی گفته می شود. در شبکه…