اینستاگرام کالج مدیریت را دنبال کنید
/ در مدیریت / توسط
آخرین زمان ویرایش:

بهره وری

زمان مطالعه: ۵ دقیقه

بهره وری

بهره وری در زبان فارسی یعنی سود برندگی، با فایدگی و کامیابی. در کل بهره ‌وری نگرشی برای کسب سود بیشتر است. قبل از اینکه تعاریف علمی بیشتری ارائه شود با نگاه به چند آمار می‌توانیم مفهوم آن را بهتر درک کرده و با فلسفه آن بیشتر آشنا شویم:

_ هدر رفت آب در ژاپن ۱۰ درصد است در حالی که در ایران ۳۲ درصد.

_ میانگین عمر مفید ساختمان‌های ما ۲۰ سال در حالی که در کشورهای اروپایی بین ۹۰ تا ۱۰۰ سال است.

_ میزان مصرف انرژی در کشور ما در مقایسه با استانداردهای جهانی به اندازه یک کشور با ۸۵۰ میلیون جمعیت است.

خب دلیل تمام این موارد چیست؟ مسلماً پاسخ‌های زیادی را مد نظر دارید:

ضعف در مدیریت و برنامه‌ریزی، عدم تمایل زیاد به کار و تلاش، اسراف، عدم آموزش صحیح و خیلی دلایل دیگر که همه روزه در جامعه مطرح و یکی از مباحث اصلی تبادل نظر در کشور ما است. همه این‌ها یعنی این‌که هم کارها درست انجام نمی‌شوند و هم کارهای خوب و درستی برای انجام شدن انتخاب نمی‌شوند. حالا این کلمه درست خودش کلی معنی دارد ولی بهرحال درمان درد ما و هدف همه ما رسیدن به این جمله است: انجام درستِ کارهای درست این یعنی بهره‌وری.

تعریف عمومی از بهره وری

بهره وری رابطه بین حجم یا ارزش تولید انجام شده با امکانات و منابع مورد استفاده را توصیف و تبیین می کند و استفاده موثر و بهینه از منابع موجود را به منظور تولید کالا یا خدمات نشان می دهد. بطور کلی آن رابطه بین تولید و مصرف را نشان می دهد.

تعریف های نظری

  1. استاینر: (stenir)
    معیار ارزیابی عملکرد یا قدرت و توان موجود برای تولید کالا و خدمات
  2. سومانت: (sumont)
    نسبت بازده ملموس به نهاده ملموس
  3. استر فیلد: (esterfild)
    بهره وری را نسبت بازده سیستم تولیدی به مقدار یک یا چند عامل تولید استفاده شده تعریف کرد.
  4. استیگل: (stigel)
    بهره وری را نسبت میان ستانده و نهانده مرتبط با عملیات تولیدی مشخص و معین تعریف میکند.
  5. ماندل: (mundel)
    نسبت بین بازده تولید به میزان منابع مصرف شده
  6. دیویس : (davis)
    تغییر بدست آمده در ورودی، به ازای منابع مصرف شده برای تولید آن
بهره وری

بهره وری – کالج مدیریت

تعریف اثربخشی (effectiveness):

میزانی که فعالیت های برنامه ریزی شده تحقق یافته و نتایج برنامه ریزی شده بدست آمده است.

منظور از عبارت بالا این است که هرگاه شاخص هایی مرتبط با برنامه ریزی و با محوریت زمان داشته باشیم، از اثربخشی صحبت کرده ایم. شاخص هایی مانند: مدت زمان تولید، تحویل به موقع ، برنامه ریزی، مدت زمان رسیدگی به شکایات مشتری و ….

تعریف کارایی (efficiency):

رابطه میان نتایج بدست آمده با منابع استفاده شده.

منظور از عبارت بالا این است که هرگاه شاخص هایی مرتبط با کار و منابع تعریف کردیم، یا هرگاه صحبت از پول به میان آمد، از کارایی صحبت کرده ایم.

بعنوان مثال: اتمام پروژه با بودجه مصوب، استفاده از حداقل نیروی انسانی، هزینه های تعمیرات و نگهداری و ….

برخی تصورات غلط در مورد بهره‌وری:

_  معادل تولید نیست.

_  موجب کاهش اشتغال نخواهد شد.

_  به مفهوم زیاد کار کردن نیست.

_  وظیفه همه است.

_  فقط با کاهش هزینه های نیروی انسانی بهبود نمی یابد.

_  به مفهوم خساست نیست.

_ بهبود آن بازی یک سر برد نیست.

تعریف بهره وری از دید سازمان های مختلف:

  • مرکز بهره وری ژاپن: هدف از بهبود بهره وری در وهله نخست عبارتست از به حداکثر رساندن استفاده از منابع، نیروی انسانی،تسهیلات و … به نحو علمی، کاهش هزینه های تولید، گسترش بازار، افزایش اشتغال و کوشش برای افزایش دستمزد های واقعی بطوریکه به سود کارگر، مدیریت و عموم مصرف کنندگان باشد.

افزایش بهره وری از طریق بهبود شرایط کار، اساس و پایه ای برای غنای زندگی و معنا بخشیدن به زندگی انسان است.

  • دفتر بین المللی کار(ILO): بهره وری رابطه بازده تولید با یکی از عوامل تولید است. به عبارت دیگر درجه استفاده از هر یک از عوامل تولید،  می باشد.
  • آژانس بهره وری اروپا: بهره وری یک دیدگاه فکری است و هدف آن تلاش در جهت بهبود وضع موجود می باشد.

بهره وری به عنوان یک مفهوم اقتصادی و اجتماعی:

هر قدر فعالیت اقتصادی بتواند آسایش جسمی و روانی و بهبود کیفی در زندگی افراد پدید آورد بهره ورتر خواهد بود.

اگر هدف و غایت توسعه اقتصادی، بهبود سطح زندگی کشورهای در حال توسعه باشد، وسیله طبیعی تحقق آن افزایش بهره وری است و راه مهم و اساسی افزایش آن هم سرمایه گذاری در منابع انسانی است (یان برگن).

بطور کلی مهم ترین عامل موثر در افزایش بهره وری، نیروی انسانی و مسایل انگیزشی نیروی انسانی است، بعبارت دیگر فرهنگ سازی و گسترش فرهنگ آن در میان نیروی انسانی مهم ترین عامل در افزایش بهره وری است.

دلایل اهمیت بهره وری

  • منابع، امکانات و قابلیت های محدود:جمعیت فزاینده و رشد توقعات مردم در برابر محدودی منابعی که در سراسر دنیا برای پاسخگویی به این نیازها و توقعات وجود دارد باعث می شود تا توجه به استفاده بهره ور از این امکانات محدود بیشتر شود.
  • رابطه تورم و بهره وری: ساده ترین راه ممکن برای دستیابی به درآمد بیشتر برای عرضه کنندگان کالا و خدمات، انتقال بار بر دوش مصرف کننده است. لذا تولید کنندگان بجای افزایش آن جهت رسیدن به سود بیشتر، اقدام به افزایش قیمت ها می کنند که این خود موجب افزایش هزینه های تولید و کاهش بیشتر و مضاعف آن می شود. در حالیکه در روی دیگر سکه افزایش بهره وری استفاده از منابع موجب کاهش هزینه های تولید و در نتیجه کاهش قیمت ها می گردد، در اینحالت مصرف کننده کالاهای بیشتری را با قیمت کمتر خریداری نموده و تولید کننده نیز از طریق کاهش هزینه ها و افزایش میزان فروش درآمد بیشتری کسب می نماید.
  • انتخاب اولویت های اقتصادی- صنعتی جهت سرمایه گذاری با استفاده از نظریه شاخص بهره وری: لزوم اندازه گیری آن  و مطالعه آن در صنایع مختلف منجر به طبقه بندی صنایع از لحاظ بهره ور بودن و سودآوری می شود و به عنوان شاخصی برای اولویت گذاری طرح های سرمایه گذاری مورد استفاده قرار می گیرد.
  • تاثیر فزاینده بر فرهنگ کشورها و افزایش نظم و ترتیب و سرعت

نوشته های مشابه

مکتب های مدیریتی

مکتب های مدیریتی مکتب های مدیریتی از زمان خلقت انسان تا به امروز هیچ فعالیت بزرگ و گسترده ای ،…

مدل های تصمیم گیری

انواع مدل‌های تصمیم‌ گیری انواع مدل های تصمیم گیری وجود دارد که در ۴ دسته‌ی زیر طبقه‌بندی می‌شوند: منطقی شهودی…