اینستاگرام کالج مدیریت را دنبال کنید
/ در مدیریت / توسط
آخرین زمان ویرایش:

مدیریت تولید و عملیات

زمان مطالعه: ۶ دقیقه

تعریف مدیریت تولید و عملیات

مدیریت تولید و عملیات از اوایل دهه هشتاد میلادی به عنوان یک رشته علمی خود را از زمینه هایی همچون تحقیق در عملیات، علم مدیریت و مهندسی صنعتی منفک نموده است. اهداف مدیریت تولید و عملیات را می توان در قالب چهار محور زیر بیان نمود:

هزینه

کیفیت

زمان تحویل

انعطاف پذیری

قرن بیستم شاهد دو انقلاب در صحنه تولید بود. انقلاب اول را پس از جنگ جهانی اول هنری فورد و آلفرد اسلون پی ریزی کردند که منجر به ظهور تولید انبوه و پایان عصر تولید صنعتی و دستی شد و انقلاب دوم توسط تایچی اهنو در شرکت خودروسازی تویوتا صورت گرفت که با محوریت حذف اتلاف، اتمام عصر تولید انبوه و زایش تولید ناب را در پی داشت. بر این اساس می توان یه مرحله تکاملی را برای مدیریت تولید در نظر گرفت:

۱- تولید دستی یا سنتی

در این شیوه تولید که مبتنی بر حرفه و هنر است، کارگران ماهر با به کارگیری ابزارآلات ماشینی چند کاره، محصولاتی غیراستاندارد را در حجم کم و تنوع بالا به صورت سفارشی برای خریدارانی خاص تولید می کردند. طبیعی است که این ویژگی منجر به قیمت زیاد محصول می شد. البته امروزه در ساخت ماهواره، سفینه های فضایی و مشتریان با سلیقه های خاص همچنان شیوه دستی کاربرد دارد. یک تولیدگر دستی، از کارگران بسیار ماهر و ابزارهای ساده اما انعطاف پذیر استفاده می کند تا دقیقا آنچه را که مشتری می خواهد بسازد. در مجموع مشخصات تولید دستی، از کارگران بسیار ماهر و ابزارهای ساده اما انعطاف پذیر استفاده می کند تا دقیقا آنچه را که مشتری می خواهد بسازد. در مجموع مشخصات تولید دستی از این قرار است:

وجود نیروی کاری که در طراحی، ماشین کاری و اندازه کردن مهارت داشته باشد؛

وجود سازماندهی غیرمتمرکز

به کارگیری ماشین آلات چند منظوره

حجم بسیار پایین تولید

مدیریت تولید و عملیات

مدیریت تولید و عملیات-کالج مدیریت

می خواهید در مورد استارت آپ مطلبی بخوانید.

۲- تولید انبوه

این شیوه تولید اولین باز توسط آدام اسمیت  در قرن هجدهم مرود تحلیل قرار گرفت و بر تخصص و تقسیم کار و مفاهیمی چون مقیاس اقتصادی و شیوه های تجزیه و تحلیل هزینه – سود و حجم فعالیت تاکید دارد. از ویژگی های دیگر این شیوه تولید این است که محصول توسط متخصصان طراحی و به وسیله کارگران غیرماهر تولید می شود. نیروی کار به آموزش کم احتیاج دارد و تنوع محصولات نیز محدود است، ولی به خاطر حجم بالای تولید، روند قیمت ها نزولی است. از آنجا که تولید محصول جدید محتاج تغییر کل سیستم است، از این رو در این سیستم تا آنجا که امکان داشته باشد، به منظور افزایش کارایی و کاهش قیمت تولیدگر از ایجاد هر نوع نوآوری جلوگیری می کند و در نتیجه به بهای از دست رفتن تنوع و ملال آور بودن محیط کاری برای کارکنان به دلیل وجود روش های کاری یکسان، محصول ارزان تر در اختیار خریدار قرار می گیرد.

برخی از مهمترین مشخصه های تولید انبوه عبارت اند از:

نیروی کار: تقسیم کار تا هر جا که امکان داشته باشد، شعاری بود که در این دوره مد نظر قرار گرفت. در کارخانه های با تولید انبوه، کارگر با مونتاژ کننده تنها به چند دقیقه تعلیم و آموزش نیاز دارد.

سازماندهی: تولید کننده انبوه سعی می کند با استفاده از راهبرد ادغام عمودی کامل از مواد اولیه تا سایر قطعات را خودش تولید کند.

ابزارها: از ابزارآلاتی که فقط در هر زمان یک وظیفه را انجام می دهد استفاده می شود که این کار صرفه جویی زیادی در زمان آماده سازی ماشین آلات به وجود می آورد.

محصولات: محصولات تنوع کمی دارند و قیمت آن ها پایین تر است.

۳- تولید ناب در مدیریت تولید و عملیات

زادگاه تولید ناب، شرکت تویوتا در جزیره ناگویای ژاپن است. در دهه ۱۹۳۰ ای جی تویودا به همراه مهندس شرکت تاایچی اهنو به آمریکا سفر کرده و از شرکت اتومبیل سازی فورد بازدید کردند که به این نتیجه رسیدند که اصول تولید انبوه قابلیت پیاده سازی در زاپن را ندارد، زیرا این سیستم پز ار اتلاف است. بر این مبنا، آن ها شیوه جدیدی را که بعدها تولید ناب نام گرفت ایجاد کردند. تولید ناب نگرشی است که هدف آن حذف هر فرایند فاقد ارزش از مرحله تهیه مواد اولیه تا فروش است که برای مشتری ارزش افزوده ای ایجاد نمی کند.

انجمن ملی استاندارد و فناوری در وزارت بازرگانی امریکا تولید ناب را اینگونه تعریف کرده است: یک راه حل نظام مند برای شناسایی و از بین بردن اتلاف ها فعالیت هایی که دارای ارزش افزوده نیستند ( از طریق بهبود مستمر و به جریان انداختن تولید، درست در هنگامی که مشتری به آن نیاز دارد) این فلسفه تولیدی در پی کمال و بی نقص کردن سیستم های تولیدی است. از دیدگاه تاایچی اهنو، اتلاف، هر فعالیتی است که منابع را مصرف کند، ولی ارزشی برای مشتری خلق نکند.

تولید ناب به اسامی دیگری چون تولید روان، سیستم تولید تویوتا، تولید انعطاف پذیر و تولید به هنگام نیز نامیده می شود. این تولید از این رو ناب نامیده می شود که در مقایسه با تولید انبوه، همه چیز را به میزان کمتر مورد استفاده قرار می دهد. نیاز به رقابت موثر در اقتصاد جهانی، فشار از طرف مشتریان برای کاهش قیمت ها، نیاز به استانداردسازی فرایندها برای دستیابی به نتایج مورد انتظار، افزایش دائمی انتظارات مشتری، از جمله مهمترین دلایل تاکید بر تولید ناب است.

تفاوت تولید ناب با دستی

تولید ناب، مزایای تولید دستی و تولید انبوه را با یکدیگر تلفیق کرده و از قیمت بالای اولی و انعطاف پذیری دومی اجتناب می کند. بنابراین تولیدگر ناب برای تولید محصولت بسیار متنوع، افرادی را از همه سطوح سازمانی و با مهارت های مختلف به صورت گروهی گردهم می آورد و نیز از افرادی را از همه سطوح سازمانی و با مهارت های مختلف به صورت گروهی گردهم می اورد و نیز از ماشین آلاتی استفاده می کند که هم به طور فزاینده خودکار بوده و هم بسیار انعطاف پذیر هستند. تولیدگر ناب با تولید انبوه، همه عوامل (نیروی انسانی موجود، فضای لازم برای تولید، زمان مورد نیاز برای ساخت محصول جدید، میزان موجودی مورد نیاز و سرمایه ای که صرف ابزارآلات می شود) را به میزان کمتر مورد استفاده قرار می دهد.

کاهش زمان تولید، کارایی بهتر پرسنل، کیفیت بالاتر، عمر بیشتر ماشین آلات و کاهش در سطح موجودی انبار و هزینه های سربار از جمله نتایج بکارگیری سیستم ناب است. با این وجود بسیاری از شرکت ها به دلایل مختلف همچنان از روش های تولید سنتی و انبوه استفاده می کنند: اول آن که آماده سازی سیستم ناب نیاز به هزینه و زمان دارد. دلیل دوم این است که سیستم های ناب تغییراتی بنیادی در فرایندها و رویه های سازمان بوجود می آورند که نیاز به داشتن بستر فرهنگی، تکنولوژیک، اطلاعاتی و تدارکاتی مناسب داشته و همین طور الزامات قانونی و اجتماعی را می طلبد.

برای شناسایی و برطرف نمودن اتلاف ها در فراید تولید یا عملیات و برای هینه ساختن روش های مدیریتی در استفاده صحیح از منابع کسب و کارها در فرایند تولید، از روش های مختلفی استفاده می شود که در این میان، فنونی همچون: مهندسی مجدد، تولید به هنگام از اهمیت بیشتری برخوردارند.

مهندسی مجدد

در مهندسی مجدد فرایندهای کسب و کار BPR لازم است برای دستیابی به نیازهای امروزی همچون کیفیت برتر، انعطاف پذیری  و هزینه پایین فرایندها را ساده کنیم و کلیه وظایف خدمت به یک مشتری را در یک جا و به مسئول مشخص بسپاریم. زیرا مشتری فقط به یک چیز توجه دارد و آن هم  حاصل کار است. در شیوه جدید به جای سه واژه (رئیس، فعالیت و وظیفه) با واژگان مشتری، فرایند و نتیجه سروکار داریم. هدف بیمار (مشتری) از مراجعه به پزشک خوب شدن و به دست آودن سلامتی دوباره است نه معینه گلو، گرفتن فشارخون یا نبض (وظیفه) رسالت کارمند و کارگر حل مشکل مشتری است، بنابراین باید سراسر (فرایند) کار را اجرا کند و به نتیجه دلخواه مشتری برسد.

تولید به هنگام

تولید به هنگام (JIT) روشی است که در آن هر محصول، درست در هنگامی که به ان نیاز است، تولید می شود و هیچ ذخیره ای در انبار وجود ندارد. JIT روشی است که به حذف اتلافات از جمله اتلاف مهمی بنام موجودی اضافی کمک می کند. پرسش های اساسی در JIT عبارت اند از:

چه چیز نیاز است؟

چه وقت نیاز است؟

چه مقدار نیاز است؟

بدین ترتیب با استفاده از JIT می توان اتلاف را حذف کرد و بهره برداری را افزایش داد. چرا که با صفر کردن موجودی انبار، هزینه های نگهداری کالا در انبار، حمل و نقل های اضافی، نیاز به نیروی کار اضافی و… حذف می شود.

نوشته های مشابه

اثربخشی مدیریت بازاریابی

اثربخشی مدیریت بازاریابی چیست؟ اثربخشی مدیریت بازاریابی عبارت است از بهبود چگونگی دستیابی به بازارها توسط بازاریابان با هدف بهینه…

تجارت الکترونیکی

تعریف تجارت الکترونیکی پیش از آنکه به تعریف تجارت الکترونیکی بپردازیم، به تعریف مختصری از فناوری اطلاعات و تجارت اشاره…

نظری بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *